Gewijzigde openingstijden – fijn 2015

Jasja Dekker Dierecologie gaat tot 5 januari in winterslaap. Ik wens iedereen fijne feestdagen en een geweldig 2015.

Mijn 2015 brengt veel leuks:  onderzoek aan faunapassages, vleermuizen en wegen/windturbines, grote grazers, wilde katten en konijnen. En luchtfoto’s maken, o.a. in de haven van Rotterdam. En de kers op de taart: een maand ouderschapssabbatical. Ik hoop dat jouw/uw 2015 net zo interessant en uitdagend wordt. Tot volgend jaar!

Fijne winterslaap! Vale vleermuis, Polen.
Fijne winterslaap! Vale vleermuis, Polen.

Wilde katten geboren in Nederland

Bericht uitgegeven door ARK op zaterdag 6 december 2014

Voor het eerst sinds eeuwen zijn er in Nederland wilde katten in de vrije natuur geboren. ARK Natuurontwikkeling doet onderzoek naar de terugkeer van dit zeer zeldzame dier. Tijdens het onderzoek zijn dit jaar minimaal vijf verschillende wilde katten ontdekt, waarvan twee dieren hier geboren zijn. De terugkeer van de wilde kat verloopt razendsnel.

Onderzoek met cameraval en halsbandzender
De wilde kat is de Europese wilde kat; een andere soort dan de huiskat die wel eens verwildert. ARK Natuurontwikkeling doet met subsidie van de provincie Limburg onderzoek naar de terugkeer van de wilde kat in Zuid-Limburg. De resultaten van het onderzoek worden gebruikt om natuurgebieden en groene verbindingen geschikt te maken voor de wilde kat. Het onderzoek wordt uitgevoerd met behulp van cameravallen en door dieren van een halsbandzender te voorzien. Uit dit onderzoek blijkt dat er dit jaar minimaal twee wilde katten zijn geboren in het Vijlenerbos. In september werd een jonge wilde kat gefotografeerd door een cameraval en in oktober werd een jong dier gevangen.

Duitse wilde katten

In de Eifel en Ardennen zit een grote populatie wilde katten. Het aantal wilde katten is er de laatste decennia gegroeid en het begint er vol te raken. Wilde katten gaan op zoek naar een eigen leefgebied als ze volwassen zijn, alleen jonge dieren mogen het leefgebied van hun moeder nog een tijd gebruiken. Dieren waarvoor geen ruimte is gaan zwerven en komen zo op nieuwe plekken terecht. Een aantal van deze wilde katten liep naar Zuid-Limburg en vestigde zich in het Vijlenerbos en aangrenzende bossen in België en Duitsland.

Van geen naar vijf wilde katten
Tot voor kort was de wilde kat uitgestorven in Nederland. De afgelopen tien jaar waren er een paar losse waarnemingen van wilde katten. In 2013 werd uitgebreid onderzoek gedaan en werd er één wilde kat waargenomen. Het is heel bijzonder en onverwacht dat er in 2014 al minimaal vijf wilde katten in Zuid-Limburg vastgesteld zijn, en dat drie van deze dieren van een zender voorzien konden worden.

Onderzoek naar gezenderde wilde katten in Zuid-Limburg (foto: ARK)
Onderzoek naar gezenderde wilde katten in Zuid-Limburg (foto: ARK)
Voortplanting

De terugkeer verloopt snel, maar dat er dit jaar ook al voortplanting heeft plaatsgevonden is helemaal onverwacht. Het eerste signaal dat er waarschijnlijk wilde katten geboren zijn in Zuid-Limburg kregen de onderzoekers op 25 oktober, toen een kater van ongeveer acht maanden oud werd gevangen. Op deze leeftijd leven jonge wilde katten nog in het leefgebied van hun moeder. Dat betekent dat het dier in Nederland of in elk geval zeer dicht bij de grens geboren moet zijn.

Afgelopen week ontvingen de onderzoekers foto’s van een jonge wilde kat van enkele maanden oud. De foto’s waren in september gemaakt met een cameraval in het Vijlenerbos. Omdat dit duidelijk een jong dier is, staat nu onomstotelijk vast dat er afgelopen zomer in het Vijlenerbos voortplanting is geweest van de wilde kat. Dit laat zien dat wilde katten zich er zo thuis voelen dat ze er zelfs al jongen krijgen. En natuurlijk bewijst het dat er minimaal één vrouwtje aanwezig is. De drie gezenderde wilde katten zijn allemaal katers.

Gezenderde wilde kat voor de cameraval (foto: Bionet Natuuronderzoek)
Gezenderde wilde kat voor de cameraval (foto: Bionet Natuuronderzoek)

Beter leefgebied en verbindingen
Deze ontdekking is een extra stimulans om in Zuid-Limburg meer geschikt leefgebied te ontwikkelen voor wilde katten. Dit leefgebied bestaat uit bossen om te rusten en ruige graslanden met brede gevarieerde bosranden om voedsel te zoeken. Een ander speerpunt van ARK en andere natuurorganisaties is het verbeteren van verbindingen tussen natuurgebieden zodat de wilde katten nieuwe leefgebieden daadwerkelijk kunnen bereiken en onderweg niet doodgereden worden. Dat is ook goed voor heel veel andere diersoorten.

Meer informatie over het onderzoek is te vinden op www.ark.eu/wildekat.

Tekst: Anke Brouns, ARK Natuurontwikkeling
Foto’s: ARK NatuurontwikkelingBionet Natuuronderzoek
Video: ARK Natuurontwikkeling

jonge natuuronderzoekers vinden bever

Leerlingen van basisschool de Troubadour in Arnhem hingen afgelopen twee weken (met wat hulp) cameravallen op een aantal plekken in Arnhem zuid. Ze knipten plaatjes van konijnen, egels, koolmeesjes, eksters, katten, honden en hun baasjes, bosmuis, bruine rat en wat scoutjes, maar de klapper was toch wel een prachtige bever op de camera in uiterwaardenpark Meinerswijk,

IMG_0160

Geslaagd symposium licht en ecologie

Dankzij enthousiaste deelnemers uit de ecologie, lichtontwerp en ruimtelijke planvorming hadden we een leerzaam en inspirerend doe-symposium. De resultaten en eventuele toekomstplannen van het organiserend consortium vind je binnenkort op de website, daar vind je nu al de presentaties en een filmpje waarin ik probeerde te laten zien hoe openbare verlichting eruit ziet van vleermuishoogte.

(hij is het mooist op 1080p…)

Expertmeeting Licht en Ecologie

Regelink Ecologie & Landschap constateerde met Jasja Dekker dat het bij ruimtelijke ontwikkelingen vaak lastig is om een goede afweging te maken tussen de te plaatsen verlichting en ecologische aspecten. Simpelweg vinden verlichtingsdeskundigen het lastig om de taal van de ecologen te begrijpen en visa versa. Daarom is Regelink Ecologie & Landschap op zoek gegaan naar partners om een dag te organiseren waarin een brug geslagen wordt tussen deze twee werelden. Met succes, op donderdag 13 november vindt deze dag plaats. De partners zijn: Rijkswaterstaat, Nederlandse Vereniging voor Verlichtingskunde, Zoogdiervereniging, Ecosucces, Jasja Dekker Dierecologie en Orange Logic, met ondersteuning van het InterGemeentelijk-overleg Openbare Verlichting en ProRail.

Er zijn recent een paar plaatsen vrijgekomen, dus interesse? Zie de website van deexpertmeeting Licht en Ecologie.

Reflectie van verlichting in Arnhem op de wolken op een winterse nacht. (c) Jasja Dekker
Reflectie van verlichting in Arnhem op de wolken op een winterse nacht. (c) Jasja Dekker

Derde wilde kat

Het laatste nieuws over de derde gezendere wilde kat vind je op natuurbericht. nl

En alles over de achtergronden van dit project, voorgeschiedenis en waarvoor de verzamelde gegevens nodig zijn vind je op http://www.ark.eu/wildekat

Het onderzoek wordt uitgevoerd door Jasja Dekker Dierecologie en Bionet Natuuronderzoek, in samenwerking met Staatsbosbeheer. Het onderzoek wordt mogelijk gemaakt door provincie Limburg.

wegen en vleermuizen: werkt mitigatie?

Deze maand startte een consortium van Deense, Baskische en (een) Nederlandse vleermuisonderzoekers  een driejarig onderzoek naar de werking van mitigerende maatregelen op vleermuizen. 

Ecoduct.
Ecoduct.

Het project is een opdracht van de Conference of European Directors of Roads. Deze gaven een consortium van Aarhus University, University of the Basque Country, Flagermus Forskning og Rådgivning, Grontmij A/S & Jasja
Dekker Dierecologie de opdracht om de komende drie jaar onderzoek gaat doen naar wegen en vleermuizen.

Wegen kunnen leefgebieden van vleermuizen versnipperen en kunnen zorgen voor sterfte. Er worden in heel Europa bij aanleg of aanpassing van wegen maatregelen genomen om die effecten weg te nemen:  hopovers, tunnels, leidende structuren over wegen. Maar niet alle methoden lijken te werken. Het project richt zich op deze “mitigerende maatregelen”, en wel specifiek op maatregelen die voor vleermuizen worden genomen.

Het onderzoek begint met een onderzoek van de Europese (grijze) literatuur over het thema. Belangrijk deel is het bevragen van ingenieursbureau’s die wegenbouwers adviseren bij mitigerende maatregelen en partijen die de maatregelen aanleggen en onderhouden. En de vraag of de effecten worden gemonitord.

Tot slot wordt in Denemarken een veldproef gedaan met veelbelovende methoden om effecten van wegen op vleermuizen te mitigeren. De inzichten worden gebruikt om richtlijnen op te stellen hoe de effecten van wegen op vleermuizen echt goed weg te nemen of te verkleinen.

We willen ons beeld zo compleet mogelijk maken. Ik hoor dus graag over uw werk aan mitigerende maatregelen voor vleermuizen.

Lees ook de flyer over het project